RSS

Hartcoherentie voor een gezond leven

Hartcoherentie voor een gezond leven

Focussen op je hart, ademen door je hart en hartgevoel? Het klinkt misschien wat zweverig, maar deze drie stappen vormen de basis van een nieuwe methode ter voorkoming en genezing van hart- en vaatziekten: hartcoherentie.

Een coherent hart betekent niet meer en niet minder dan dat er harmonie is tussen hoofd en hart. En dat is dé manier om stressgevoelens de baas te blijven. En zoals u weet is stress een grote risicofactor voor hart- en vaatziekten. Misschien nog wel veel groter dan we denken.

Het hart is sterker dan het hoofd
Dachten we lange tijd dat alle lichamelijke reacties gestuurd worden vanuit het brein, onze hersenen dus, tegenwoordig komt er steeds meer bewijs dat het hart de centrale factor is. Het hart reageert veel eerder op gebeurtenissen om ons heen, dan onze hersenen. Of, anders gesteld: emoties zijn veel krachtiger en sneller dan gedachten!

Hartbrein
Een Amerikaanse cardioloog, Andrew Armour, ontdekte begin jaren negentig dat het hart over een eigen neuraal netwerk beschikt: het hartbrein. Weliswaar is dit een klein brein, maar toch bleek dit hartbrein veel meer informatie naar het grote brein te sturen dan andersom.

Op grond van de informatie van het hartbrein worden in de hersenen allerlei biochemische en elektrische reacties in gang gezet: de bloeddruk, de ademhaling en de aanmaak van stresshormonen bijvoorbeeld. Kortom, in tegenstelling tot wat we vaak denken, namelijk dat onze hersenen alles controleren, ligt de werkelijke basis veel dieper: in ons hart.

Hartslagvariabiliteit
Maar hoe gaat de informatie van het hartbrein naar het emotionele brein? Uit onderzoek is gebleken dat de communicatie tussen hart en hersenen verloopt via de variatie van het hartritme. Het hart klopt namelijk niet helemaal regelmatig: er zitten verschillen tussen de intervallen van de hartslagen. En dat is maar goed ook. Een volledig regelmatige hartslag wijst namelijk op het niet goed functioneren van het hart, wat kan duiden op of leiden tot ziekte. Een zekere mate van variabiliteit is dus gezond. En die variabiliteit hangt weer samen met de ademhaling.

Wanneer de ademhaling zich verdiept en langzamer wordt, sturen zenuwen een boodschap naar het hart. Het gevolg is dat de hartslag daalt. Een diepe rustige ademhaling heeft dus effect op de hartslag en ook op de hartslagvariabiliteit. Een gezond hart vertoont veel variatie in hartslag en ritme: het laat zien dat het hart zich soepel aanpast aan veranderende behoeften.

Kun je het hartritme beïnvloeden?
Het is goed om te weten hoe het werkt, maar het is natuurlijk beter om te weten wat je ermee kan! Ofwel: is het hartritme en de variabiliteit ook te beïnvloeden? Zodat je via die weg ook allerlei biochemische reacties in het lichaam kunt sturen? Het goede nieuws is: ja, dat kan. Natuurlijk, uw hart slaat ook als u daar niet bij stilstaat. En zelfs als u zou willen, kunt u niet beslissen om helemaal op te houden met ademen. Daarom noemen we hartslag, ademhaling, bloeddruk etc. ‘autonome’ functies. Toch is het mogelijk ze te veranderen: door anders te gaan ademhalen en zelfs door anders te gaan denken of – en dat is het belangrijkste – anders te voelen.
En daarmee zijn we beland bij een nieuwe methode die de laatste tijd veel opzien baart als het gaat om stressreductie: hartcoherentie.

Hartcoherentie
Hartcoherentie is gebaseerd op de biofeedback: het inzicht dat we ons autonome zenuwstelsel tot op zekere hoogte gericht kunnen beïnvloeden. Gebleken is namelijk dat het bewust veranderen van onze emotionele gesteldheid een gunstige invloed heeft op de wisselwerking tussen hart en hersenen. Anders gezegd: wanneer mensen oprechte positieve gevoelens ervaren, wordt het hartritme coherent, wat samengaat met reductie van stresshormonen en verlaging van de bloeddruk.

Succesvolle bloeddrukverlaging
In een onderzoek in 2003 werden 28 mannen en vrouwen met een hoge bloeddruk verdeeld over twee groepen. Een groep kreeg een hartcoherentie training, de andere was de controlegroep. Na drie maanden was de bovendruk bij de hartcoherentie groep met 10,6 gedaald (controlegroep 3,7) en de onderdruk met 6,3 (controlegroep 3,9). De 10,6 daling kan succesvol worden genoemd: het resultaat in bloeddrukverlaging is vergelijkbaar met die bij 20 kilo gewichtsverlies, en twee keer zoveel als kan worden verwacht bij een zoutloos dieet of een bewegingsprogramma.

Om het hartritme bewust te beïnvloeden, is het dus belangrijk positieve emoties op te roepen. En dat is precies waar hartcoherentie om draait: het herbeleven van positieve emoties. Dat is niet hetzelfde als positief denken (wat in het hoofd gebeurt), maar positief voélen. Hier zijn verschillende technieken voor, maar om u een voorbeeld te geven vindt u in het kader hieronder een basisoefening die veel wordt gebruikt.

Basisoefening Hartcoherentie

  1. Hartfocus: sluit je ogen en adem regelmatig. Verplaats dan je aandacht naar je hart, en voel het kloppen. Blijf je daarop concentreren.
  2. Hartademhaling: probeer vervolgens ‘door je hart’ te ademen. Hoewel dat vreemd klinkt, kost het vaak niet eens veel moeite je voor te stellen dat de adem door je hart naar binnen komt, en er ook weer door naar buiten gaat.
  3. Hartgevoel: denk vervolgens aan iemand of iets waar je blij van wordt en ga terug naar een situatie waarin dat ook gebeurde. Beleef opnieuw deze situatie en voel die blijheid. Probeer het vast te houden.

Meten en zien
Er bestaat een computerprogramma waarmee het hartritme kan worden gemeten en meteen gevisualiseerd wordt: HeartMath. De software is ontwikkeld door het gelijknamige instituut, het HeartMath instituut in de VS, dat al jaren onderzoek doet naar de hartslag en de gevolgen hiervan voor de gezondheid. Dit instituut staat aan de basis van de hartcoherentie methode en heeft ook enkele technieken daarvoor ontwikkeld (waaronder de basisoefening hierboven). In Nederland worden diverse zorgverleners (van huisartsen en psychiaters tot fysiotherapeuten) momenteel getraind in het gebruik van deze biofeedbackmethode.

Hartcoherentie & onderzoek
In divers onderzoek is aangetoond dat hartcoherentie samengaat met een verlaging van de bloeddruk en het cortisolniveau (een stresshormoon), en met een stijging van DHEA (een vitaliteithormoon).

Hoe wordt hartcoherentie gemeten?
Het is eigenlijk heel eenvoudig: er wordt een klipje aan je oor of vinger verbonden, en die meet de hartslag en de variabiliteit. Op een computerscherm zie je direct het verloop daarvan. Ook kun je meteen zien wat het effect is van rustig ademhalen en het oproepen van positieve emoties.

De hartcoherentie therapeuten en artsen maken gebruik van de HeartMath software, maar in principe kan het ook zonder deze digitale techniek. Maar zeker in het begin is het heel stimulerend om te zien dat de oefeningen (zoals hartfocus, hartademhaling en hartgevoel) meteen op een grafiekje in een mooi hartritme zijn terug te zien.

Bij hartcoherentie werken de lichaamssystemen in hoge mate van efficiëntie en harmonie en worden natuurlijke herstelprocessen makkelijker gemaakt.

Waar kunt u terecht?
Er zijn momenteel in Nederland ongeveer 100 coaches gespecialiseerd in de Heartmath methode. Relatief zijn daaronder nog maar heel weinig artsen. U kunt bij Fonds voor het Hart (www.fondsvoorhethart.nl) terecht als u een arts of therapeut zoekt die getraind is in hartcoherentie.

Conclusie
Hartcoherentie is een natuurlijke, effectieve methode voor stressreductie en zou daarom standaard in de nazorg van hart- en vaatpatiënten moeten worden aangeboden. Veel hart- en vaatpatiënten ervaren stress omdat ze bezorgd zijn voor de toekomst en bang zijn voor een herhaling van een infarct bijvoorbeeld. En die stress is een belemmering voor herstel. Daarnaast is hartcoherentie een goede methode om de kans op hart- en vaatziekten te verkleinen voor iedereen die last heeft van een hoge bloeddruk, hartritmestoornissen of andere stressgerelateerde klachten.

Wil je meer HappyNews?

We're on a mission to spread meaningful and happy content far and wide.
Probeer onze wekelijkse HappyNewsletter en zie het voor jezelf!

, , , , , ,

Reacties

  1. kim:

    Geweldig artikel!
    Ik heb altijd al het gevoel gehad dat mijn hartslag heel variabel is, dus niet ECHT onregelmatig, maar ook niet echt regelmatig. Het lijkt heel erg af te hangen van mijn denken/handelen etc. Ik heb soms het gevoel mijn hartslag te kunnen sturen (klinkt suf.. maar het is echt zo).
    Toen ik dit artikel las, dacht ik: JAAA! Dit is het!
    Erg interessant

  2. Bart:

    @Kim, hoe suf het ook klinkt : het werkt inderdaad door je emoties, je gedachten en je handelen af te wenden naar positieve ervaringen en ondertussen effectief naar je hart te luisteren. Wat men hier schrijft over basisoefeningen van hartcoherentie, kent veel overeenkomst met de principes van yoga : Controle van de ademhaling, visualisatie, meditatie & relaxatie.
    Als je effectief op een wolk leeft heb je dit allicht niet nodig, tuimel je’r vanaf, dat kan het je veel baat brengen!

2 Trackbacks For This Post

  1. Hartcoherentie: The Global Coherence Initiative | HappyNews | Positief Nieuws:

    […] en sterker veranderd effect kunnen hebben door hartcoherentie toe te voegen aan het proces. Hartcoherentie is een heldere hoedanigheid van gesynchroniseerd psycho-fysiek functioneren in combinatie met […]

  2. Praktijkondersteuner » Blog archief » Cursus hartcoherentie.:

    […] http://www.happynews.nl/2009/07/14/hartcoherentie-voor-een-gezond-leven/ […]

Reageer op dit bericht

Wil je weten hoe je een eigen afbeelding naast je reacties kan krijgen?